Artrose van het basisgewricht van de duim

Wat is artrose van het basisgewricht van de duim (CMC-I artrose)
Bij artrose van het CMC-I gewricht is er een slijtage opgetreden van het gewrichtskraakbeen van het basisgewricht van de duim. Dit gewricht wordt gevormde door het zadelvormige beentje (trapezium) en het middenhandsbeentje (Metacarpale I) van de duim. Slijtage van dit gewricht komt veelvuldig voor, vooral bij vrouwen boven de 50 jaar. Vaak wordt gesteld dat men ermee moet leren leven, echter maar artrose van het basisgewricht van de duim is goed te behandelen.

Klachten
De klachten bestaan uit pijn, krachtsverlies en verstijving van het gewricht (verminderde grijpfunctie en pincetgreep). Tevens kan er een plaatselijke zwelling of vervorming van het gewricht optreden naast het inzakken van de duim.

Oorzaak
Het CMC-I gewricht is van de handgewichten het meest gevoelig voor artrose omdat dit gewricht veel wordt gebruikt en relatief zwaar wordt belast. Dit gewricht heeft door de vormen van zijn gewrichtsoppervlakken een zeer ruime bewegingsmogelijkheid. Dat maakt dat het gewricht voor zijn stabiliteit (stevigheid) afhankelijk is van de omliggende banden (ligamenten). Deze banden kunnen in aanleg zwakker zijn of door het veelvuldige gebruik van de duim in de loop van de tijd verzwakken. Door de verzwakking van de banden wordt de speling in het gewricht groter en neemt de kans op verkeerde belasting van de gewrichtsoppervlakten toe. Hierdoor ontstaat beschadiging van het kraakbeen en uiteindelijk slijtage. Wanneer de ligamenten erg verzwakt zijn, kan het gewricht gedeeltelijk of zelfs helemaal uit de kom gaan staan (subluxeren) waardoor de stand van de duim verandert en een plaatselijke zwelling kan ontstaan (zie klachten).

Behandeling
De keuze van behandeling is afhankelijk van de ernst van de klachten en de wens van de patiënt. In principe zal in eerste instantie gekozen worden voor een niet-operatieve behandeling om met name de pijn te verlichten en de belasting van het gewricht te verminderen (zie ook artrose). Evaluatie van uw handfunctie door een gecertificeerde ergotherapeut / handtherapeut, met advisering voor een zo optimaal mogelijk gebruik van en  indien nodig aangevuld met advisering van hulpmiddelen voor de handfunctie, maken u wegwijs voor een “sparend beleid” voor het gebruik van uw handen.
Indien de niet operatieve behandeling niet het gewenste resultaat heeft of na verergering van uw klachten [kan jaren later zijn] kan worden overgegaan tot een operatie waarbij het gewricht wordt vastgezet (artrodese) of vervangen (artroplastiek). Afhankelijk van belastende werkzaamheden, leeftijd, medische voorgeschiedenis en wens van de patiënt, wordt een keuze gemaakt. De mate van artrose bepaalt mede welke behandelingen mogelijk zijn. Doel van de operatie is het definitief wegnemen of sterk verminderen van de pijn.

 

• Artrodese: Indien de slijtage beperkt is tot het CMC-I gewricht en niet een ander gewricht van de duim of handwortel ( het STT-gewricht) is aangetast, kan het CMC-I gewricht worden vastgezet. De voordelen van een artrodese zijn: verstijving van het CMC-I gewricht resulteert in een stabiele zwaar belastbare duim, en heeft een korte nabehandeling( ongeveer 6-8 weken, zie nabehandeling). Nadelen zijn: bepaalde bewegingen zullen beperkt zijn zoals het plaatsen van de duim tegenover de pinkbasis (oppositie), kans op niet vastgroeien van het bot, hinder van het materiaal waarmee het bot is vastgezet, en verhoogde kans op ontwikkeling van artrose van het STT gewricht. Vooral personen die zwaar lichamelijk werk verrichten of patiënten met weke delen reuma zoals Systemische Lupus Erythomatosis (SLE) komen in aanmerking voor een artrodese.

• Artroplastiek: Er zijn verschillende technieken, waarbij een gedeelte of het gehele trapezium wordt verwijderd en waarbij het ontstane defect wel of niet wordt opgevuld met lichaamseigen materiaal of een hemiprothese. Er zijn ook totale gewrichtsprothesen ontwikkeld voor het CMC-I gewricht. De keuze voor techniek hangt in sterke mate af van de voorkeur en ervaring van de handchirurg. In het Jeroen Bosch Ziekenhuis worden drie verschillende technieken gebruikt.

1. Sardellenplastiek (of interpositieplastiek): is de verwijdering van een deel of het gehele trapezium en opvullen defect met een opgerolde peestransplantaat (=interpositie).
2. Ligament Suspension and Interposition Plastic: is de verwijdering van een deel of het gehele trapezium en ophangen (=suspenderen) van het handwortelbeentje van de duim aan het handwortelbeen van de wijsvinger ter voorkoming van verder inzakken van de duim door middel van een peesplastiek. Het restant van de peesplastiek wordt opgerold en gedrapeerd in de ontstane holte (=interpositie).
3. Pyrocarbonring prothese implantatie: verwijdering van een deel van het trapezium en interpositie van een ringprothese van pyrocarbon materiaal welke op zijn plek wordt gefixeerd aan het bot door middel van een peesplastiek. Ook middels deze techniek wordt de duim op lengte gehouden. (zie www.plusorthopedisc.nl)
4. De voordelen van de artroplastiek zijn: het behoud van de beweeglijkheid van het CMC-I gewricht en een relatief stabiel en belastbare duim. Het nadeel is de langere revalidatieperiode: minimaal 3 maanden voor techniek 2 en 3. Voor techniek 1 (Sardellen plastiek) geldt een nabehandelingsperiode van maximaal 3 maanden.

Complicaties
Voor iedere operatie aan de hand kunnen de complicaties bestaan uit nabloedingen, infecties, koude-intolerantie en ontwikkelen van een vegetatieve ontregeling. Afhankelijk van de gebruikte techniek bestaat er een kans op krachtsverlies, gevoelsstoornissen, pijn of een combinatie hiervan. Bij een artrodese bestaat er een kans dat het bot niet vastgroeit. Bij een artroplastiek kan de duim aan kracht verliezen, de duim kan inzakken en een prothese kan losraken. 

Nabehandeling
Afhankelijk van de gebruikte techniek krijg u 4 og 6 weken een immobiliserend onderarmgips. Hierna wordt u in principe nabehandeld door een van de handtherapeuten in het HPEC.

Vragen/Contact met het handencentrum 's-Hertogenbosch (HPEC)

Heeft u nog vragen of wilt u een afspraak maken, dan kunt u contact opnemen op onderstaande telefoonnummers.

Carolus ziekenhuis: 073-6996015

Secretariaat Groot Ziekenhuis Gasthuis: 073-6998069